Trước những diễn biến ngày càng bất thường của thời tiết, tỉnh Điện Biên đang đẩy mạnh hàng loạt giải pháp nhằm tăng cường năng lực ứng phó biến đổi khí hậu trong sản xuất nông nghiệp, bảo đảm an toàn sinh kế cho đồng bào các dân tộc và dy trì phát triển kinh tế nông nghiệp bền vững.
Nhằm giảm thiểu rủi ro do thiên tai và thích ứng lâu dài với biến đổi khí hậu, tỉnh Điện Biên đã phối hợp rà soát, điều chỉnh quy hoạch sản xuất nông nghiệp theo hướng phân vùng khí hậu, thổ nhưỡng; khuyến khích chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp, nhân rộng các mô hình canh tác ít rủi ro và thúc đẩy liên kết chuỗi giá trị. Các chính sách hỗ trợ tập trung vào giống cây trồng chịu lạnh, chịu hạn, và kỹ thuật canh tác bảo vệ đất.
Trong đó, tỉnh chú trọng đẩy mạnh đầu tư, nâng cấp hệ thống thủy lợi, hồ chứa và công trình điều tiết nguồn nước nhằm nâng cao khả năng điều hành khi mưa lớn hoặc hạn kéo dài. Các dự án hoàn thiện kết nối mạng điều tiết nguồn nước được xác định là then chốt để bảo vệ diện tích canh tác và giảm thiểu thiệt hại mùa vụ. Những dự án này cũng kết hợp việc lồng ghép giải pháp quản lý tài nguyên nước ở quy mô lưu vực nhằm tối ưu phân bổ nước cho sản xuất và sinh hoạt.
Ngành nông nghiệp tỉnh Điện Biên sẽ đẩy mạnh hiện đại hóa công tác dự báo, cảnh báo và giám sát rủi ro thiên taiBên cạnh hạ tầng, tỉnh chú trọng đào tạo, tập huấn kỹ thuật canh tác “thông minh với khí hậu” (climate-smart agriculture) cho cán bộ cơ sở và nông dân bao gồm: cách sử dụng thông tin dự báo thời tiết, áp dụng kỹ thuật luân canh, đa dạng hóa sinh kế, bảo quản sau thu hoạch và sử dụng giống thích ứng. Hệ thống cảnh báo sớm, giám sát rủi ro nông nghiệp được đẩy mạnh để giúp người dân chủ động điều chỉnh lịch thời vụ và biện pháp kỹ thuật.
Điện Biên đang tận dụng nguồn hỗ trợ từ các chương trình, dự án hợp tác với các tổ chức quốc tế và trung ương nhằm tăng cường năng lực thích ứng. Các dự án tập trung vào hoàn thiện thủy lợi, hỗ trợ công nghệ sản xuất, và xây dựng mô hình điểm về nông nghiệp ứng phó khí hậu.
Để tăng sức chống chịu lâu dài, tỉnh thúc đẩy mô hình hợp tác xã, tổ hợp tác và liên kết giữa nông dân với doanh nghiệp chế biến giúp giảm tổn thất sau thu hoạch, cải thiện truy xuất nguồn gốc và tiếp cận thị trường. Đồng thời, những giải pháp chuyển đổi số như ứng dụng thông tin dự báo, nền tảng kết nối tiêu thụ và hệ thống quản lý tưới tiêu thông minh được khuyến khích thí điểm ở những vùng có đủ điều kiện.
Nhiều mô hình nông nghiệp theo chuỗi liên kết được thực hiện góp phần nâng cao giá trị sản phẩm (Ảnh: baodienbienphu.vn)Dù có nhiều nỗ lực, Điện Biên vẫn đang phải đối mặt với các khó khăn đến từ nguồn lực đầu tư chưa đồng đều giữa các huyện; năng lực quản lý và tiếp nhận công nghệ ở một số xã vùng sâu còn hạn chế; và tác động cực đoan của thời tiết đôi khi vượt quá khả năng ứng phó tại chỗ. Việc phân bổ vốn, giải ngân dự án và duy trì mô hình sau hỗ trợ là những khâu cần được quan tâm.
Do đó, các chuyên gia khuyến nghị Điện Biên cần tăng cường lồng ghép thích ứng vào quy hoạch phát triển kinh tế xã hội, đẩy mạnh đào tạo kỹ thuật cho nông dân, nhân rộng mô hình quản lý nước theo lưu vực, và mở rộng thí điểm nông nghiệp thông minh với khí hậu trên diện rộng. Bên cạnh đó, cần cơ chế tài chính linh hoạt (bảo hiểm nông nghiệp, quỹ hỗ trợ khắc phục thiên tai) để giảm rủi ro cho hộ nông dân khi thiên tai xảy ra.
Điện Biên đang chuyển từ phản ứng sang chủ động thích ứng: vừa củng cố hạ tầng, vừa nâng cao năng lực cộng đồng và hoàn thiện chính sách hỗ trợ. Việc triển khai đồng bộ, có trọng tâm các giải pháp thích ứng không chỉ bảo vệ sản xuất nông nghiệp trước biến đổi khí hậu mà còn là cơ hội chuyển đổi nền nông nghiệp địa phương theo hướng bền vững và có giá trị gia tăng cao hơn.
Tuệ Lâm