Công nghiệp xanh bứt phá nhờ trí tuệ nhân tạo và kinh tế tuần hoàn

Giữa làn sóng chuyển đổi xanh đang lan rộng trên toàn cầu, các doanh nghiệp Việt Nam đang nắm bắt cơ hội bứt phá thông qua việc kết hợp trí tuệ nhân tạo (AI) với kinh tế tuần hoàn.

Dệt may tiên phong trong mô hình tuần hoàn

Ngành dệt may, với hơn 3 triệu lao động và kim ngạch xuất khẩu hàng chục tỷ USD mỗi năm, đang đứng trước yêu cầu cấp bách phải chuyển đổi theo hướng xanh hơn. Việc tiêu thụ nhiều năng lượng, nước và nguyên liệu khiến ngành này trở thành tâm điểm của các nỗ lực giảm phát thải.

Chia sẻ tại Hội thảo chuyên đề “Phát triển bền vững và chuyển đổi xanh trong sản xuất công nghiệp” do Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương) tổ chức mới đây, bà Nguyễn Thị Minh Thúy - Quản lý cấp cao chương trình dệt may và sản xuất của Tổ chức Sáng kiến Thương mại Bền vững (IDH Việt Nam) cho biết: Kinh tế tuần hoàn đang trở thành chìa khóa để dệt may Việt Nam duy trì lợi thế trên thị trường quốc tế. Việc thay đổi từ khâu thiết kế, lựa chọn vật liệu tái chế đến tái sử dụng phụ phẩm giúp tiết kiệm chi phí và giảm áp lực môi trường.

Chương trình Clean by Design mà IDH triển khai trong giai đoạn 2021–2023 đã giúp giảm tới 74.000 tấn CO₂, đồng thời cải thiện đáng kể hiệu quả năng lượng tại các nhà máy. Một số khu công nghiệp như Bảo Minh cũng đã chủ động kiểm kê và lập báo cáo khí nhà kính, tiến tới quản lý phát thải theo tiêu chuẩn quốc tế.

Để mở rộng quy mô mô hình, IDH đề xuất xây dựng bộ tiêu chí thiết kế sinh thái riêng cho ngành dệt may, hài hòa với tiêu chuẩn quốc tế. Bên cạnh đó là việc hình thành cơ chế tín dụng xanh, ưu đãi thuế và đất đai cho các dự án tiết kiệm năng lượng, tuần hoàn nước và tái chế phụ phẩm. Nguồn nhân lực cho mô hình tuần hoàn cũng cần được chú trọng, với các chương trình đào tạo kỹ sư môi trường, chuyên gia kiểm kê khí nhà kính và kiểm toán năng lượng.

Bà Thúy nhấn mạnh, kinh tế tuần hoàn không chỉ giúp giảm phát thải mà còn gia tăng giá trị sản phẩm, khẳng định vị thế của Việt Nam trên bản đồ xuất khẩu bền vững toàn cầu.

AI thúc đẩy chuyển đổi xanh công nghiệp

Cùng với xu thế tuần hoàn, trí tuệ nhân tạo (AI) đang chứng minh vai trò quan trọng trong việc tối ưu hóa vận hành, giảm tiêu thụ điện năng và chi phí trong công nghiệp.

Cũng tại Hội thảo, ông Lê Tuấn Minh, đại diện Daikin Vietnam khẳng định, việc tích hợp AI vào hệ thống điều hòa không khí đã mang lại những thay đổi đáng kể. Công nghệ này giúp mô phỏng, phân tích và tự động điều chỉnh thông số vận hành để đạt hiệu suất tối đa với mức tiêu thụ năng lượng tối thiểu.

Điểm nổi bật là toàn bộ phần cứng và phần mềm được tích hợp sẵn tại nhà máy, cho phép người dùng chỉ cần lắp đặt và vận hành ngay mà không cần cài đặt phụ trợ. Giao diện thân thiện giúp việc giám sát trở nên dễ dàng, ngay cả với người không chuyên sâu về kỹ thuật điều hòa.

Ngoài ra, hệ thống của Daikin có thể tương thích với nhiều chủng loại thiết bị và công suất khác nhau, phù hợp với quy mô từ nhà xưởng, tòa nhà đến khu công nghiệp. Thực tế ứng dụng cho thấy, các doanh nghiệp có thể tiết kiệm đáng kể chi phí điện năng, đồng thời giảm phát thải CO₂.

Ông Minh khẳng định, ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào quản lý năng lượng không chỉ là giải pháp kỹ thuật mà còn là bước đi chiến lược để doanh nghiệp Việt Nam tiến tới phát triển bền vững, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số và chuyển đổi xanh trong thời kỳ mới.

Theo đánh giá, sự kết hợp giữa trí tuệ nhân tạo và kinh tế tuần hoàn đang mở ra triển vọng lớn cho ngành công nghiệp Việt Nam. Khi công nghệ thông minh giúp tối ưu quy trình sản xuất, còn mô hình tuần hoàn đảm bảo khai thác hiệu quả tài nguyên, các doanh nghiệp sẽ vừa giảm phát thải, vừa gia tăng giá trị.

Hội thảo chuyên đề “Phát triển bền vững và chuyển đổi xanh trong sản xuất công nghiệp” do Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương). Đây là một hoạt động nằm trong khuôn khổ Hội chợ Mùa Thu 2025 được tổ chức nhằm tạo cầu nối hiệu quả, mang lại nhiều những cơ hội thiết thực, giúp cộng đồng doanh nghiệp, cơ sở nắm bắt được xu thế về chuyển đổi xanh và phát triển bền vững. Từ đó, có thể xây dựng lộ trình chuyển đổi phù hợp, giúp nâng cao năng lực cạnh tranh và ngày càng phát triển bền vững.

​​​​​​​

Tuệ Lâm