Từ ngày 01/01/2026, Liên minh châu Âu chính thức triển khai cơ chế điều chỉnh biên giới các-bon (CBAM) ở giai đoạn thực thi, áp dụng chi phí các-bon đối với hàng hóa nhập khẩu có cường độ phát thải cao như thép, xi măng và nhôm. Cơ chế yêu cầu nhà nhập khẩu mua chứng chỉ CBAM tương ứng với lượng phát thải, với mức giá gắn với thị trường EU ETS, đồng thời cho phép khấu trừ nếu đã trả chi phí các-bon tại nước xuất khẩu. CBAM nhằm ngăn chặn rò rỉ các-bon, bảo vệ năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp EU và thúc đẩy các quốc gia phát triển cơ chế định giá các-bon tương đồng.
Nguồn: Ủy ban Châu Âu
Một trong những sự kiện quan trọng nhất của thị trường carbon toàn cầu trong tháng 01/2026 là việc Liên minh châu Âu (EU) chính thức đưa cơ chế CBAM vào giai đoạn thực thi. Theo thông tin từ Ủy ban châu Âu (EC), từ ngày 01/01/2026, cơ chế này chính thức bắt đầu áp dụng chi phí các-bon đối với hàng hóa nhập khẩu có cường độ phát thải cao như thép, xi măng và nhôm.
Cơ chế CBAM quy định các nhà nhập khẩu EU hoặc đại diện hải quan gián tiếp của họ khi nhập khẩu lượng hàng hóa CBAM vượt quá ngưỡng khối lượng đơn lẻ là 50 tấn vào EU sẽ phải nộp đơn xin cấp trạng thái người khai báo CBAM được ủy quyền.Họ sẽ phải mua chứng chỉ CBAM từ các cơ quan quốc gia nơi họ đặt trụ sở. Giá chứng chỉ được tính dựa trên giá đấu giá hạn ngạch EU ETS (tính theo €/tấn phát thải), dưới dạng trung bình quý năm 2026 và trung bình tuần từ năm 2027 trở đi. Ngoài ra, các nhà nhập khẩu EU sẽ kê khai lượng khí thải trừ hàng hóa nhập khẩu của họ và nộp lại số lượng chứng chỉ tương ứng mỗi năm. Nếu các nhà nhập khẩu có thể chứng minh rằng chi phí các-bon đã được chi trả trong quá trình sản xuất hàng hóa nhập khẩu, số tiền tương ứng có thể được khấu trừ.
Về bản chất kinh tế, cơ chế CBAM nhằm giải quyết hiện tượng rò rỉ carbon, xảy ra khi doanh nghiệp trong chuyển sản xuất sang các quốc gia có tiêu chuẩn môi trường thấp hơn để giảm thiểu chi phí các-bon cao. Hệ quả của rò rỉ các-bon là tổng lượng khí thải toàn cầu không giảm, thậm chí tăng, trong khi sản xuất tại Liên minh Châu Âu bị sụt giảm. Cơ chế CBAM được thiết lập với mục tiêu bảo vệ ngành sản xuất của Liên minh Châu Âu khỏi sự cạnh tranh bất bình đẳng từ các quốc gia có tiêu chuẩn khí thải thấp hơn, đảm bảo chi phí các-bon tương đương. Đồng thời, cơ chế này tạo áp lực buộc các quốc gia khác phải phát triển hệ thống định giá carbon tương tự.
Ủy ban Châu Âu (EC)