Báo cáo của Carbon Market Watch (26/02/2026) cảnh báo các tập đoàn dầu khí lớn như BP, Shell hay ExxonMobil đang gây ảnh hưởng tới thị trường các-bon tự nguyện nhằm duy trì nguồn tín chỉ giá rẻ, chất lượng thấp để “tô xanh” hình ảnh. Sự tham gia của các nhóm lợi ích này trong các tổ chức thiết lập quy tắc làm dấy lên lo ngại về xung đột lợi ích và nguy cơ làm suy giảm hiệu quả thực chất của các nỗ lực giảm phát thải.
Trong báo cáo mới nhất có tiêu đề ‘Vết dầu loang: Cách các nhóm lợi ích nhiên liệu hóa thạch đang thấm sâu vào bộ quy tắc thị trường các-bon tự nguyện’ ngày 26/02/2026, Carbon Market Watch chỉ ra rằng, các công ty dầu khí hàng đầu không chỉ là khách hàng lớn nhất của thị trường này, mà còn gián tiếp gây ảnh hưởng và định hình bộ quy tắc tín chỉ các-bon. Mục đích của các công ty này là đảm bảo các tín chỉ các-bon giá rẻ và chất lượng thấp có thể được giao dịch với khối lượng lớn để tự quảng bá một cách sai lệch về vai trò dẫn dắt trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu.
Báo cáo cho biết vào năm 2021, năm công ty dầu khí lớn nhất gồm BP, Chevron, ExxonMobil, Shell và TotalEnergies đã chi khoảng 750 triệu USD cho hoạt động tiếp thị để xây dựng hình ảnh là những nhân tố có trách nhiệm với khí hậu. Nhiều công ty dầu khí lạm dụng tín chỉ các-bon trong các báo cáo bền vững, mục tiêu phát thải ròng bằng không và các chiến dịch công cộng nhằm che đậy sự thiếu tham vọng trong các kế hoạch khí hậu thực tế.
Nhìn vào hậu trường, có thể hiểu rõ lý do tại sao các công ty dầu khí chọn giao dịch trên thị trường các-bon tự nguyện. Không gian không được kiểm soát này chứa đầy các tín chỉ các-bon rẻ tiền, chất lượng kém và dễ bị tổn thương trước sự thao túng của những giới vận hành hành lang dầu khí.
Đại diện của các công ty nhiên liệu hóa thạch và những đơn vị vận hành thị trường có lợi ích tài chính sâu sắc trong một thị trường các-bon lỏng lẻo đã tìm được cách giành ghế trong hội đồng quản trị của Hội đồng Liêm chính cho Thị trường Các-bon Tự nguyện (ICVCM) và trong một diễn đàn các bên liên quan quan trọng của Sáng kiến Liêm chính Thị trường Các-bon Tự nguyện (VCMI) — vốn là những tổ chức đưa ra các quy định về những gì được và không được làm trên thị trường.
Sự hiện diện của họ trong các cơ quan ra quyết định có tầm ảnh hưởng này làm dấy lên những cảnh báo đỏ liên quan đến các quy định về xung đột lợi ích của ICVCM và VCMI. Việc mở cửa cho các nhóm lợi ích như vậy sẽ dẫn đến những lựa chọn đầy rủi ro: có lợi cho các đại gia dầu mỏ nhưng lại có hại cho khí hậu, ví dụ như bật đèn xanh cho việc bù đắp bằng các tín chỉ các-bon chất lượng thấp thay vì thực hiện khử các-bon nội bộ.
Báo cáo cũng đi sâu vào các phương pháp gây ảnh hưởng kín đáo hơn của các công ty dầu khí. Nhóm công ty đóng vai trò cốt lõi trong việc trì hoãn hành động khí hậu này là những "nhà kết nối" vô cùng năng nổ. Theo thừa nhận của chính mình, TotalEnergies có liên kết với hơn 1.000 hiệp hội nghề nghiệp và phòng thương mại trên toàn cầu. Shell và Chevron công khai việc tham gia vào hơn 100 tổ chức, trong khi thực tế con số này có thể còn cao hơn nhiều.
Các tổ chức thương mại cho phép các công ty nhiên liệu hóa thạch "tung đòn" từ xa, giúp họ né tránh được làn sóng phản đối về danh tiếng mà những hành động chống lại trách nhiệm môi trường có thể gây ra.
Carbon Market Watch