Ngày 19/01/2026, Chính phủ ban hành Nghị định 29/2026/NĐ-CP – văn bản pháp lý đầu tiên quy định trực tiếp về tổ chức và vận hành sàn giao dịch các-bon nội địa, tạo nền tảng chuyển từ cơ chế quản lý hành chính sang cơ chế thị trường trong giảm phát thải khí nhà kính. Nghị định thiết lập khung pháp lý cho giao dịch hạn ngạch phát thải và tín chỉ các-bon, quy định rõ đối tượng tham gia, nguyên tắc vận hành, đăng ký, lưu ký, thanh toán và lộ trình triển khai, đồng thời định hướng kết nối với thị trường các-bon quốc tế.
Ngày 19/01/2026, Chính phủ nước Công hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam chính thức ban hành Nghị định số 29/2026/NĐ-CP – văn bản pháp lý đầu tiên quy định trực tiếp về tổ chức và vận hành sàn giao dịch các-bon nội địa, đánh dấu bước chuyển mình của của thị trường các-bon nội địa từ ý tưởng đến vận hành thực tiễn. Nghị định này gồm 6 chương với 35 điều quy định về các hoạt động liên quan đến sàn giao dịch các-bon nội địa, bao gồm: đăng ký, cấp mã trong nước, chuyển quyền sở hữu, lưu ký, giao dịch và thanh toán giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ các-bon đủ điều kiện được giao dịch theo quy định pháp luật.
Theo Nghị định 29/2026/NĐ-CP, các đối tượng áp dụng bao gồm: Tổng công ty lưu ký và bù trừ chứng khoán Việt Nam; sở Giao dịch chứng khoán Việt Nam; sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội; các cơ quan, tổ chức tham gia giao dịch trên sàn giao dịch carbon trong nước theo quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường; các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến hoạt động tổ chức vận hành sàn giao dịch carbon trong nước, đăng ký, cấp mã trong nước, chuyển quyền sở hữu, lưu ký, giao dịch và thanh toán giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ carbon.
Nghị định 29/2026/NĐ-CP quy định hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ các-bon được giao dịch trên hệ thống giao dịch các-bon là hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ các-bon được phép trao đổi trên sàn giao dịch các-bon theo quy định tại Nghị định số 06/2022/NĐ-CP ngày 07 tháng 01 năm 2022 của Chính phủ quy định giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng ô-dôn được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 119/2025/NĐ-CP.
Điểm cốt lõi của nghị định 29/2026/NĐ-CP là xác định hai loại hàng hóa chính trên thị trường các-bon: hạn ngạch phát thải khí nhà kính do Nhà nước phân bổ và tín chỉ các-bon từ các dự án giảm phát thải. Đồng thời, nghị định cũng quy định Hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ các-bon phải được đăng ký tập trung trên Hệ thống đăng ký quốc gia của Bộ Nông nghiệp và Môi trường trước khi đưa vào lưu ký, giao dịch trên sàn giao dịch các-bon trong nước.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường có trách nhiệm thực hiện việc đăng ký các thông tin trên Hệ thống đăng ký quốc gia, bao gồm: thông tin về hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ các-bon; thông tin về cơ quan, tổ chức sở hữu hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ các-bon gồm: thông tin nhận diện cơ quan, tổ chức; số lượng sở hữu hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ các-bon. Theo Nghị định, Bộ Nông nghiệp và Môi trường thực hiện cấp mã trong nước cho hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ các-bon trên Hệ thống đăng ký quốc gia và gửi danh sách mã trong nước cho Tổng công ty lưu ký và bù trừ chứng khoán Việt Nam, Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội trong ngày hoàn tất việc cấp mã. Mã trong nước của hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ các-bon được sử dụng thống nhất khi thực hiện các nghiệp vụ theo quy định tại Nghị định này. Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường quy định chi tiết hoạt động đăng ký, cấp mã trong nước, hủy đăng ký hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ các-bon
Đối với các giao dịch trên sàn giao dịch các-bon nội địa, Nghị định 29/2026/NĐ-CP quy định chủ thể tham gia giao dịch chỉ được sử dụng 01 tài khoản giao dịch chứng khoán theo pháp luật chứng khoán tại thành viên giao dịch các-bon để giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ các-bon theo nguyên tắc tách bạch, riêng biệt hoạt động giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ các-bon với các hoạt động giao dịch khác. Nghị định quy định thành viên giao dịch các-bon phải tách biệt các giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ các-bon, theo dõi riêng, hạch toán riêng, không được bù trừ chéo hoặc vay mượn tài sản với các hoạt động giao dịch khác. Tài khoản giao dịch phải hiển thị tách biệt giữa cấu phần giao dịch các-bon với cấu phần giao dịch chứng khoán ngay từ khi đăng nhập vào tài khoản giao dịch của người dùng.
Theo Nghị định, các thành viên giao dịch các-bon phải đáp ứng 3 yêu cầu: (1) là công ty chứng khoán hoạt động theo Luật Chứng khoán được Tổng công ty lưu ký và bù trừ chứng khoán Việt Nam chấp thuận tham gia hệ thống lưu ký và thanh toán giao dịch các-bon; (2) không trong tình trạng cảnh báo, kiểm soát, kiểm soát đặc biệt, đình chỉ hoạt động theo quy định của pháp luật về chứng khoán; (3) đáp ứng yêu cầu về hạ tầng công nghệ thông tin, quy trình nghiệp vụ theo quy chế của Sở Giao dịch chứng khoán Việt Nam.
Nghị định 29/2026/NĐ-CP quy định hồ sơ đăng ký tham gia hệ thống giao dịch các-bon bao gồm: (1) giấy đăng ký thành viên giao dịch các-bon; (2) văn bản chấp thuận tham gia hệ thống lưu ký và thanh toán giao dịch các-bon do Tổng công ty lưu ký và bù trừ chứng khoán Việt Nam cấp; (3) bản thuyết minh về hạ tầng công nghệ thông tin, quy trình nghiệp vụ.
Cũng theo Nghị định 29/2026/NĐ-CP, sàn giao dịch các-bon nội địa được xây dựng và tổ chức vận hành theo lộ trình được quy định tại Nghị định số 06/2022/NĐ-CP được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 119/2025/NĐ-CP. Tổng công ty lưu ký và bù trừ chứng khoán Việt Nam, Sở Giao dịch chứng khoán Việt Nam và Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội sẽ không thu tiền cung cấp dịch vụ trên sàn giao dịch các-bon nội địa trong thời gian tổ chức và vận hành thí điểm sàn giao dịch các-bon nội địa đến hết ngày 31/12/2028. Việc thu tiền cung cấp dịch vụ trên sàn giao dịch các-bon nội địa sẽ bắt đầu từ ngày 01/01/2029.
Về bản chất chính sách, việc ban hành nghị định 29/2026 NĐ-CP xuất phát từ vấn đề thiếu mắt xích thị trường trong giai đoạn trước. Dù Việt Nam đã có quy định về kiểm kê phát thải trong Nghị định 06/2022/NĐ-CP, nhưng chưa có cơ chế định giá các-bon thông qua giao dịch. Do đó, Nghị định 29/2026/NĐ-CP đóng vai trò chuyển đổi từ công cụ hành chính sang công cụ thị trường.
Ngoài ra, nghị định 29/2026/NĐ-CP cũng đặt nền tảng cho việc liên thông với các cơ chế quốc tế (như JCM với Nhật Bản), khi xác định rõ nguyên tắc giao dịch, chủ thể tham gia và cơ chế bù trừ. Điều này phản ánh định hướng dài hạn của Việt Nam trong việc hội nhập thị trường các-bon toàn cầu.
Cục Biến đổi khí hậu