Ngày 24/7, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức Hội thảo khởi động Dự án “Quản lý bền vững các chất được kiểm soát theo Nghị định thư Montreal” (dự án SMS-MP).
Tham dự sự kiện có khoảng 150 đại biểu đại diện các Bộ, ngành, địa phương; Ngân hàng Thế giới, Chương trình Môi trường Liên hợp quốc (UNEP) và các tổ chức quốc tế tại Việt Nam; đại diện doanh nghiệp, các viện nghiên cứu, cơ sở giáo dục nghề nghiệp; hội, hiệp hội ngành nghề trong các lĩnh vực liên quan.
Ông Nguyễn Tuấn Quang, Phó Cục trưởng điều hành Cục Biến đổi khí hậu (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) và ông Nguyễn Duy Sơn, quyền Giám đốc vận hành Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam đồng chủ trì hội thảo. Ảnh: Trung Nguyên.
Phát biểu tại hội thảo, ông Nguyễn Tuấn Quang, Phó cục trưởng điều hành Cục Biến đổi khí hậu cho biết: Kể từ khi tham gia Công ước Vienna và Nghị định thư Montreal năm 1994, Việt Nam luôn là thành viên có trách nhiệm, tuân thủ đầy đủ các cam kết quốc tế, triển khai và đạt được nhiều kết quả trong bảo vệ tầng ozone.
Với Kế hoạch quốc gia quản lý, loại trừ các chất làm suy giảm tầng ozone và chất gây hiệu ứng nhà kính được kiểm soát, Việt Nam đã xác định rõ yêu cầu giảm dần sử dụng các chất HFC gắn với chuyển đổi công nghệ, sử dụng các môi chất lạnh với thân thiện môi trường, khí hậu, đồng thời nâng cao hiệu quả năng lượng trong lĩnh vực làm mát.
Tuy nhiên, thách thức lớn hơn đặt ra khi Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với tốc độ đô thị hóa, công nghiệp hóa và nhu cầu nâng cao chất lượng cuộc sống ngày càng cao. Theo Phó Cục trưởng Nguyễn Tuấn Quang, nhu cầu làm mát trong các tòa nhà, cơ sở sản xuất, chuỗi cung ứng lạnh, giao thông vận tải và các ngành kinh tế khác được dự báo sẽ tiếp tục gia tăng. Nếu không có các giải pháp chính sách và công nghệ phù hợp, sự gia tăng nhu cầu làm mát sẽ kéo theo mức tiêu thụ điện cao hơn, gia tăng sử dụng môi chất lạnh và phát thải khí nhà kính.
Trong bối cảnh đó, dự án SMS-MP được Quỹ Đa phương thi hành Nghị định thư Montreal tài trợ không hoàn lại thông qua Ngân hàng Thế giới và Chương trình Môi trường Liên hợp quốc. Bộ Nông nghiệp và Môi trường là cơ quan chủ quản dự án; Cục Biến đổi khí hậu là đơn vị chủ trì triển khai.
Ông Nguyễn Tuấn Quang, Phó cục trưởng điều hành Cục Biến đổi khí hậu cho biết, Việt Nam bước vào giai đoạn cuối lộ trình loại trừ các chất HCFC và bắt đầu triển khai lộ trình giảm dần tiêu thụ các chất HFC. Ảnh: Lê Minh Tuấn.
Dự án đặt mục tiêu hỗ trợ loại trừ 97,5% mức tiêu thụ cơ sở HCFC-22 trong lĩnh vực dịch vụ sửa chữa, bảo dưỡng thiết bị lạnh và điều hòa không khí từ ngày 1/1/2030. Duy trì mức tiêu thụ các chất HFC không vượt quá mức tiêu thụ cơ sở trong giai đoạn 2024-2028 và giảm 10% mức tiêu thụ cơ sở từ ngày 1/1/2029. Đồng thời, giảm phát thải khí nhà kính thông qua thúc đẩy sử dụng các công nghệ thay thế không làm suy giảm tầng ozone, thân thiện với khí hậu, nâng cao hiệu suất năng lượng trong lĩnh vực làm lạnh và điều hòa không khí.
Theo ông Nguyễn Duy Sơn, quyền Giám đốc vận hành, Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam, dự án dự kiến giúp cắt giảm lượng phát thải hàng năm lên tới 6,1 triệu tấn CO2 tương đương; góp phần thực hiện mục tiêu đạt phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050 của Việt Nam.
“Phía Ngân hàng Thế giới luôn sẵn sàng đồng hành với tư cách là một đối tác tin cậy, linh hoạt và đáp ứng nhanh chóng các yêu cầu phát sinh trong quá trình triển khai dự án, hướng tới hoàn thành dự án thành công, hiệu quả”, ông Sơn nhấn mạnh.
Các đại biểu quốc tế tham dự hội thảo. Ảnh: Lê Minh Tuấn.
Hiện nay, Việt Nam đang tập trung chuyển đổi công nghệ và cắt giảm lượng HFC nhập khẩu trong các lĩnh vực trọng điểm như phòng cháy chữa cháy, xốp cách nhiệt, thiết bị lạnh thương mại, và đặc biệt là hệ thống điều hòa không khí di động. Ông Pipat Poopeerasupong, chuyên gia Chương trình Môi trường Liên hợp quốc chia sẻ: Dự án xây dựng một khung chiến lược đồng bộ, từ hạn chế nguồn cung các chất HCFC, HFC nhập khẩu đến hỗ trợ kỹ thuật chuyển đổi công nghệ và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng.
Dự án cũng chú trọng nâng cấp và vận hành hiệu quả hệ thống cấp phép, quản lý hạn ngạch nhập khẩu thông qua lực lượng hải quan tại các cửa khẩu. Nhằm ngăn chặn triệt để hành vi buôn lậu và nhập khẩu trái phép môi chất lạnh bị cấm, dự án cũng tập trung nâng cao năng lực chuyên môn cho lực lượng hải quan, tập huấn cho doanh nghiệp nhập khẩu và đại lý về trình tự, thủ tục xuất khẩu, nhập khẩu, phân loại hàng hóa liên quan đến các chất được kiểm soát. Các cơ chế kiểm soát sau thông quan và đối thoại hợp tác biên giới với các quốc gia láng giềng cũng sẽ được thiết lập.
Bên cạnh đó, dự án chú trọng chuẩn hóa đội ngũ lao động trong lĩnh vực lắp đặt, sửa chữa, bảo dưỡng thiết bị lạnh và điều hòa không khí nhằm hạn chế rò rỉ môi chất lạnh; đảm bảo hạ tầng kỹ thuật và tiêu chuẩn an toàn khi đưa các môi chất lạnh thế hệ mới (có tính chất cháy nổ nhẹ hoặc áp suất cao) vào sử dụng, tránh các rủi ro cho thợ sửa chữa.
Các đại biểu tham dự hội thảo. Ảnh: Lê Minh Tuấn.
Do liên quan đến đến nhiều lĩnh vực và nhóm đối tượng, việc triển khai dự án đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý nhà nước về môi trường, hải quan, giáo dục nghề nghiệp, đường sắt, khoa học và công nghệ, năng lượng; các cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu, hội, hiệp hội và cộng đồng doanh nghiệp.
Tại Hội thảo, đại diện Cục Biến đổi khí hậu cùng các cơ quan như Cục Hải quan, Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên, Cục Đường sắt Việt Nam, Công ty Cổ phần Vận tải đường sắt đã trao đổi về định hướng hợp tác và cơ chế phối hợp trong triển khai các hoạt động của Dự án. Sự tham gia tích cực của các bên liên quan là điều kiện quan trọng để bảo đảm các kết quả của dự án được duy trì, nhân rộng và phát huy hiệu quả lâu dài.
Báo Nông nghiệp và Môi trường